SEKSUALNOŚĆ DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO

F-84 (całościowe zaburzenia rozwoju) czyli o seksualności dzieci, których rozwój nie przebiega w sposób typowy

F-84 (całościowe zaburzenia rozwoju) czyli o seksualności dzieci, których rozwój nie przebiega w sposób typowy

 

Seksualność dzieci jest tematem trudnym, wokół którego krąży wiele mitów, często ściśle związany jest z funkcjonującym w danym społeczeństwie tabu.

O seksualności dzieci z różnego typu zaburzeniami mówi się niewiele.

 

Niejednokrotnie w toku terapii, codziennego martwienia się o zdrowie i funkcjonowanie dziecka, zapomina się o tym niezaprzeczalnym fakcie, że każdy człowiek od momentu narodzin jest istotą seksualną i my rodzice, terapeuci, nauczyciele jesteśmy zobligowani do tego, żeby ten rozwój psychoseksualny wspierać.

 

Masturbacja dziecka jest jednym z problemów, z którym zgłaszają się rodzice dzieci z zaburzeniami rozwoju oraz innymi niepełnosprawnościami.

 

O czym należy pamiętać, jeśli jesteśmy zaniepokojeni zachowaniami masturbacyjnymi dziecka:

 

✅ Masturbacja dziecięca, której celem jest zaspokojenie potrzeby przyjemności jest zjawiskiem naturalnym w okresie wczesnodziecięcym.

 

✅ Na początku należy więc ustalić przyczyny zachowań masturbacyjnych; oprócz dostarczenia sobie przyjemności może to być znudzenie, próba zaspokojenia głodu emocjonalnego, sposób na rozładowanie napięć emocjonalnych lub też rekompensowanie braku uwagi ze strony otoczenia.

Powody mogą być też zupełnie inne: pasożyty (m.in. owsiki, zapalenie cewki moczowej- wtedy poprzez pocieranie okolic intymnych dziecko próbuje zredukować nieprzyjemne objawy np. swędzenie, pieczenie, ból). Ponadto w przypadku dzieci z zaburzeniami rozwoju mogą to być objawy zaburzeń sensorycznych, nadmiaru bodźców lub też nieprawidłowego napięcia mięśniowego.

 

Odpowiedź na poniższe pytania pomoże nam ustalić przyczyny masturbacji

 

❓❓W jakich sytuacjach dziecko najczęściej się masturbuje?

 

Przykład nr 1:

Opis sytuacji: dziewczynka zaczyna masturbować się w sytuacji, gdy rodzice zabraniają jej włączenia telewizji, zjedzenia cukierka itp.

Interpretacja: prawdopodobnie masturbacja jest sposobem dziecka na rozładowanie napięć emocjonalnych.

Sposób rozwiązania sytuacji: należy uczyć dziewczynkę innych, społecznie akceptowanych metod rozładowanie napięć emocjonalnych.

 

Przykład nr 2:

Opis sytuacji: pięcioletni, nadpobudliwy psychoruchowo chłopiec masturbuje się podczas leżakowania w przedszkolu.

Interpretacja: prawdopodobnie dziecko nie jest w stanie przez dłuższy czas leżeć na dywanie bez żadnego zajęcia, jest znudzony, zniecierpliwiony.

Sposób rozwiązania sytuacji: być może zaproponowanie dziecku jakiejś aktywności, nieprzeszkadzającej innym przedszkolakom w czasie odpoczynku

 

Przykład nr 3:

Opis sytuacji: dziewczynka zaczyna masturbować się zazwyczaj w sytuacji, gdy do domu przychodzą goście, a rodzice nie poświęcają jej wtedy tyle czasu co zazwyczaj.

Interpretacja: prawdopodobnie celem jest rekompensowanie braku uwagi ze strony otoczenia

Sposób rozwiązania sytuacji: należałoby zwracać na dziecko uwagę w sytuacji, gdy nie pojawiają się zachowania masturbacyjne. Warto też nauczyć dziewczynkę sposobów organizacji czasu wolnego (w zależności od poziomu funkcjonowania dziecka).

 

Przykład nr 4:

Opis sytuacji: chłopiec z niepełnosprawnością intelektualną, nieodpieluchowany, często próbuje dociskać się kroczem do nóg innych osób.

Interpretacja: przyczyną mogą być zaburzenia sensoryczne

Sposób rozwiązania sytuacji: należy zadbać o komfort sensoryczny dziecka, zastosować metody pracy z ciałem, których celem będzie swoiste uwrażliwienie miejsc niedowrażliwych (np. zaproponowanie zabawy na dużej piłce, częstsze przebywanie dziecka bez pieluchy)

 

Zasady, które trzeba ustalić i wprowadzić w przypadku masturbacji osób z zaburzeniami rozwoju/ niepełnosprawnością intelektualną:

 

✅Tylko i wyłącznie w miejscach, w których jest najmniejsze prawdopodobieństwo, że ktoś będzie w tym samym czasie przebywał lub wejdzie w trakcie masturbacji np. łazienka, toaleta. Jednocześnie wszyscy członkowie rodziny powinni przestrzegać zasady pukania do drzwi toalety, pokoju.

 

✅Tylko i wyłącznie w samotności

 

✅W sposób bezpieczny dla danej osoby. Jeśli mamy podejrzenia masturbacji przy pomocy przedmiotów, narzędzi (wkładanie ich do pochwy, cewki moczowej, odbytu) koniecznie musimy zareagować.

 

✅Przy zachowaniu higieny (uczymy co zrobić z bielizną po wytrysku, mycia rąk i intymnych części ciała itp.)

 

✅ Masturbacja nie może być dominującą aktywnością w ciągu dnia. Jeśli tak się dzieje być może należy zasięgnąć porady specjalisty oraz równolegle uczyć innych sposobów spędzania czasu wolnego.

 

Powyższe zasady można wprowadzać na wiele różnych sposobów, w zależności od poziomu intelektualnego danej osoby. Mogą to być rozmowy, pisemne umowy oraz obrazkowe plany aktywności (korzystając z różnego typu ilustracji można pokazać co zrobić, krok po kroku; podobnie jak plany aktywności dotyczące innych czynności: mycia rąk, zębów, się ubierania się itp.)

Pamiętajmy o jednym: w przypadku młodzieży i dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną, masturbacja może być jedynym z dostępnych sposobów rozładowania napięcia seksualnego. Dlatego absolutnie nie można jej zabraniać, karać danej osoby za zachowania masturbacyjne, a jedynie wprowadzać wyżej wymienione zasady.

 

Masturbacja własnego dziecka może być dla niejednego rodzica tematem bardzo trudnym, wstydliwym. Dlatego bardzo ważne jest korzystanie z różnego rodzaju wsparcia społecznego- przedyskutowanie sprawy z nauczycielami/ terapeutami, udział w warsztatach dotyczących seksualności oraz grupach wsparcia dla rodziców lub też skorzystanie z porady edukatora seksualnego/ seksuologa.

 

W sferze seksualnej bardzo ważnym aspektem jest DOBROWOLNOŚĆ, zgoda na dane aktywności, zachowania. Jednak do wyrażenia dobrowolnej zgody konieczna jest świadomość tego, co się dzieje, co ma się wydarzyć i jakie mogą być konsekwencje. W przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną kwestia dobrowolnej, entuzjastycznej zgody na zachowania seksualne może być dyskusyjna ze względu na ograniczone możliwości oceny faktycznej sytuacji.

 

Na co należy zwrócić uwagę?

 

➡️ jeśli chodzi o wszelkie zachowania o charakterze seksualnym (erotyczne i pseudoerotyczne) ważne jest, aby nie było znaczącej różnicy w kwestii:

  • Wieku (np. dziecko w wieku przedszkolnym uczestniczące w zabawie "w doktora" z nastolatkiem).

  • Pozycji społecznej (np. wchodzenie w relacje miłosne niepełnosprawnej intelektualnie uczennicy z opiekunem)

  • Poziomu funkcjonowania intelektualnego.

Duże różnice w wyżej wymienionych aspektach mogą być niepokojące, gdyż wzrasta ryzyko nadużyć ze strony osoby znacząco starszej, o wyższej pozycji społecznej lub funkcjonującej na zupełnie innym poziomie intelektualnym. Oczywiście nie ma reguły i każdy przypadek należy rozpatrzyć indywidualne, czasami warto wtedy skorzystać z konsultacji ze specjalistą.

Jak więc można wspierać rozwój psychoseksualny dziecka z niepełnosprawnością:

 

➡️ Mów o płci dziecka w różnych sytuacjach (np. podczas wybierania ubrań, czynności pielęgnacyjnych, zabawy, czynności dnia codziennego)

 

➡️ Staraj się organizować zabawy tematyczne (np. w dom, fryzjera, warsztat itp.); ogranicza Cię tylko wyobraźnia ;)

 

➡️Adekwatnie do wieku i poziomu funkcjonowania intelektualnego tłumacz dziecku różnice pomiędzy płciami (dostępnych jest wiele publikacji dotyczących cielesności, można w nich znaleźć różnego typu ilustracje i zdjęcia, które można wykorzystać)

 

➡️Zadbaj o wygląd i ubiór dziecka adekwatny do wieku i płci (przecież dziewczynka z niepełnosprawnością intelektualną może mieć ładną fryzurę a chłopiec nie musi każdorazowo mieć ubrania po dużo starszym bracie. To oczywiście tylko przykłady, ale niestety dosyć często opiekunowie osób z niepełnosprawnością zapominają o schludnym wyglądzie swoich podopiecznych).

 

➡️Jak najszybciej zacznij uczyć samodzielnej higieny (a jeśli jest to niemożliwe i konieczna jest pomoc drugiej to bardzo ważne jest, aby odbywało się to w sposób szanujący integralność danej osoby. Należy zadbać o ustronne miejsce, wykonywać tylko te czynności, które są niezbędne, robić to delikatnie, w miarę możliwości tłumacząc co się robi i dlaczego).

 

Na zakończenie pora odnieść się do mitu funkcjonującego w naszym społeczeństwie. Często słyszy się twierdzenie dotyczące tego, że osoby niepełnosprawne mają wyższe potrzeby seksualne. Jednak nie ma żadnych badań potwierdzających tą tezę, siła potrzeby seksualnej jest kwestią indywidualną, różnimy się między sobą w tym obszarze, niezależnie od poziomu funkcjonowania intelektualnego. Natomiast prawdą jest, że osoby z niepełnosprawnością intelektualną niejednokrotnie mogą mieć problem z kontrolowaniem swoich potrzeb (np. nie wstydzą się masturbować w miejscu publicznym lub mówić otwarcie o swoich fantazjach, często nie przewidują konsekwencji swoich działań). I tutaj znowu wracamy do kwestii konieczności prowadzenia wielowymiarowej, rzetelnej edukacji seksualnej na wszystkich poziomach nauczania.

 

Zapraszam do lektury kolejnych wpisów

 

Już wkrótce: G- GRANICE

 

 

Autorka ELEMENTARZA DZIECIĘCEJ SEKSUALNOŚCI: Izabela Suchta- pedagog zdrowia, socjoterapeuta, edukator seksualny. Od kilkunastu lat pracuje z dziećmi z całościowymi zaburzeniami rozwoju i ich rodzinami. Założycielka Gabinetu terapeutyczno- edukacyjnego „Santeriz”, współpracuje z przedszkolami i szkołami. Regularnie prowadzi warsztaty i szkolenia dla rodziców i profesjonalistów dotyczące metod pracy z dzieckiem z autyzmem, diagnozy funkcjonalnej, seksualności dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz osób niepełnosprawnych

 

 

 

PATRONAT

Ogólnopolska  baza specjalistów

 

REKLAMA